१८ भदौ, खोटाङ -:
स्वर्णविन्दु प्राशन कार्यक्रम सञ्चालनको पूर्व तयारी स्वरूप आज भदौ १८ गते अभिमुखीकरण कार्यक्रम सम्पन्न भएको जिल्ला आयुर्वेद स्वास्थ्य केन्द्र खोटाङका कार्यालय प्रमुख डा.शर्विन्द्र प्रसाद यादवले जानकारी दिनुभएको छ । अभिमुखीकरण कार्यक्रममा डा.शर्विन्द्र प्रसाद यादवले स्वर्णविन्दु प्राशनको परिचय, यसको आयुर्वेदिक महत्व, कार्यक्रमको उद्देश्य तथा बालबालिकाको स्वास्थ्य र सर्वाङ्गीण विकासमा यसको भूमिकाका विषयमा विस्तृत जानकारी दिनुभएको छ। उहाँका अनुसार स्वर्णविन्दु अर्थात् सुनको भष्मलाई ब्राह्मीघृतजस्ता मेध्य तथा स्मरणशक्ति अभिवृद्धिमा प्रयोग हुने द्रव्यसँग मिश्रण गरी पुष्य नक्षत्रका दिन बालबालिकालाई सेवन गराउने आयुर्वेदिक परम्परा रहेको छ। आयुर्वेदिक मान्यताअनुसार स्वर्णविन्दु प्राशन बालबालिकाको शारीरिक तथा मानसिक विकासलाई प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यले प्रयोग हुँदै आएको बताइएको छ।
कार्यक्रममा स्वर्णविन्दु प्राशनले बालबालिकाको स्मरणशक्ति तथा बौद्धिक क्षमताको विकासमा सहयोग पुर्याउनुका साथै रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता अर्थात् इम्युनिटी पावर अभिवृद्धि गर्न सहयोग पुग्ने जानकारी दिइएको छ। बालबालिकाको प्रारम्भिक उमेर उनीहरूको शारीरिक, मानसिक तथा बौद्धिक विकासका लागि महत्वपूर्ण हुने भएकाले यही उमेरलाई लक्षित गरेर कार्यक्रम सञ्चालन गर्न लागिएको जनाइएको छ।
बालबालिकाको स्वास्थ्य राम्रो भए मात्र उनीहरूको सिकाइ, व्यवहार तथा दैनिक क्रियाकलापमा समेत सकारात्मक प्रभाव पर्ने भएकाले बालस्वास्थ्यलाई प्रारम्भिक अवस्थादेखि नै प्राथमिकता दिनुपर्ने कार्यक्रममा जोड दिइएको छ। सोही उद्देश्यअनुसार आयुर्वेदिक स्वास्थ्य सेवामार्फत बालबालिकाको स्वास्थ्य प्रवर्द्धन गर्ने प्रयासस्वरूप स्वर्णविन्दु प्राशन कार्यक्रम सञ्चालन गर्न लागिएको हो।
अभिमुखीकरण कार्यक्रममा जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख सनबहादुर राईले स्वर्णविन्दु प्राशन कार्यक्रम बालबालिकाको स्वास्थ्य र विकासका दृष्टिले अत्यन्तै राम्रो तथा महत्वपूर्ण कार्यक्रम भएको बताउनुभएको छ। उहाँले बालबालिकाको स्वास्थ्य र सर्वाङ्गीण विकासमा यस्ता कार्यक्रमले सकारात्मक भूमिका खेल्ने धारणा व्यक्त गर्नुभएको छ।
उहाँले बालबालिकाको स्वास्थ्यलाई प्राथमिकतामा राखेर सञ्चालन गरिने स्वास्थ्यसम्बन्धी कार्यक्रमलाई प्रभावकारी बनाउन सम्बन्धित सबै पक्षको सहकार्य आवश्यक रहेको बताउनुभएको छ। बालबालिकाको स्वास्थ्य तथा भविष्यसँग प्रत्यक्ष जोडिने यस्ता कार्यक्रमलाई समुदायस्तरसम्म पुर्याउन अभिभावक र सरोकारवाला निकायको सक्रिय सहभागिता आवश्यक रहेको समेत जोड दिइएको छ।
जिल्ला आयुर्वेद स्वास्थ्य केन्द्रका अनुसार स्वर्णविन्दु प्राशन कार्यक्रम यहि भदौ २३ गते मंगलबारदेखि औपचारिक रूपमा सञ्चालन हुनेछ। कार्यक्रम जिल्ला आयुर्वेद स्वास्थ्य केन्द्रमा बिहान ७ बजेदेखि १० बजेसम्म सञ्चालन हुने जनाइएको छ। कार्यक्रममा विशेषगरी एक वर्षदेखि पाँच वर्षसम्मका बालबालिकालाई लक्षित गरिएको छ। त्यसैले यस उमेर समूहभित्र पर्ने बालबालिकाका अभिभावकलाई आफ्ना बालबालिकालाई तोकिएको समयमा जिल्ला आयुर्वेद स्वास्थ्य केन्द्रमा ल्याई कार्यक्रममा सहभागी गराउन आग्रह गरिएको छ।
बालबालिकाको स्वास्थ्य तथा विकासको प्रारम्भिक चरणलाई ध्यानमा राख्दै सञ्चालन गर्न लागिएको यस कार्यक्रमले लक्षित उमेर समूहका बालबालिकालाई आयुर्वेदिक स्वास्थ्य सेवासँग जोड्नुका साथै अभिभावकलाई बालस्वास्थ्यका विषयमा थप जानकारी प्रदान गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
जन्मदर्ता वा खोप कार्ड अनिवार्य -: स्वर्णविन्दु प्राशन कार्यक्रममा बालबालिकालाई सहभागी गराउँदा अभिभावकले बालबालिकाको जन्मदर्ता प्रमाणपत्र अथवा खोप कार्ड अनिवार्य रूपमा साथमा ल्याउनुपर्ने जिल्ला आयुर्वेद स्वास्थ्य केन्द्रले जनाएको छ।
बालबालिकाको उमेर तथा विवरण यकिन गर्न आवश्यक पर्ने भएकाले अभिभावकले यीमध्ये कुनै एक कागजात अनिवार्य रूपमा लिएर आउनुपर्ने जनाइएको हो। कार्यक्रमलाई व्यवस्थित तथा प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गर्न अभिभावकले आवश्यक कागजातसहित निर्धारित समयमा केन्द्रमा उपस्थित हुनुपर्नेछ।
अभिभावकलाई कार्यक्रममा सहभागी गराउन आग्रह -: जिल्ला आयुर्वेद स्वास्थ्य केन्द्रले एक वर्षदेखि पाँच वर्षसम्मका बालबालिका भएका सबै अभिभावकलाई स्वर्णविन्दु प्राशन कार्यक्रममा सहभागी गराउन आग्रह गरेको छ। बालबालिकाको स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित विषय भएकाले कार्यक्रमबारे आवश्यक जानकारी लिएर तोकिएको समयमा केन्द्रमा उपस्थित हुन केन्द्रले अनुरोध गरेको छ।
स्वास्थ्य प्रवर्द्धनका कार्यक्रमलाई प्रभावकारी बनाउन अभिभावकको सहभागिता महत्वपूर्ण हुने भएकाले लक्षित उमेर समूहका बालबालिकालाई कार्यक्रममा सहभागी गराउन सबै अभिभावक तथा सरोकारवालाले सहयोग गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको छ।
जिल्ला आयुर्वेद स्वास्थ्य केन्द्रले कार्यक्रमका विषयमा अभिभावक तथा सरोकारवालालाई आवश्यक जानकारी गराउँदै भदौ २३ गते मंगलबार बिहान ७ बजेदेखि १० बजेसम्म केन्द्रमा उपस्थित हुन आग्रह गरेको छ। यसरी बालबालिकाको स्वास्थ्य, स्मरणशक्ति, रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता तथा सर्वाङ्गीण विकासलाई लक्षित गरी सञ्चालन गर्न लागिएको स्वर्णविन्दु प्राशन कार्यक्रमले खोटाङमा बालस्वास्थ्य प्रवर्द्धन तथा आयुर्वेदिक स्वास्थ्य सेवाको विस्तारमा समेत योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ। कार्यक्रममार्फत बालबालिकाको स्वास्थ्यप्रति अभिभावकमा थप सचेतना अभिवृद्धि हुनुका साथै आयुर्वेदिक स्वास्थ्य पद्धतिबारे समुदायस्तरमा जानकारी विस्तार हुने विश्वास गरिएको छ।
कार्यक्रममा कार्यालय प्रमुख डा. शर्विन्द्र प्रसाद यादव, जिल्ला समन्वय समितिका प्रमुख सनबहादुर राई लगायत सम्बन्धित सरोकारवालाको सहभागिता रहेको थियो।
